15:15:19 ISPARTA YEDAM ATÖLYE SERGİSİ AÇILDI 14:43:21 Başdeğirmen Gül Kokulu Çınarlar Vefa Konağı Sakinlerini Ziyaret Etti 14:27:17 Uluborlu Kiraz Festivalinde Aylin Cesur, “Az Kaldı” Dedi 10:01:16 Emeklilerin Bayram İkramiyeleri 2 İle 7 Temmuz Tarihleri Arasında Hesaplara Yatırılacak 09:37:33 Kuleönü Belediye Başkanlığı Kilit Parke Taşı Alacak 09:32:00 Isparta İl Jandarma Komutanlığı Bina Bakım Ve Onarım İşi Yaptıracak 09:26:46 Isparta Belediye Başkanlığı Kapalı Spor Salonu Ve Soyunma Odası Yaptıracak 17:09:36 Gül 2 Küçük Sanayi Sitesinde İlk Etabın İnşaatına Başlanıyor 16:55:01 ANKARA’DA ÇALINAN ARAÇ, EĞİRDİR’DE YAKALANDI 16:05:21 HER KURBAN LÖSEMİLİ ÇOCUKLARA CAN! 15:21:42 Başdeğirmen: Eğitim Anlamında Ne İsterseniz Biz Varız 09:38:42 Isparta İcra Dairesi Müdürlüğü Isparta Merkez'de 3+1 Daire İcradan Satılık 09:33:58 Isparta İl Milli Eğitim Müdürlüğü Şarkikaraağaç Bilim Sanat Merkezini Onarım Yaptıracak 09:28:38 Isparta İl Milli Eğitim Müdürlüğü Eğirdir Süleyman Demirel Ortaokulunu Onarım Yaptıracak 15:23:13 AYLİN CESUR VE İYİ PARTİ TÜRKMEN YÖRÜK ŞENLİĞİNDE! 15:17:32 ISPARTA BELEDİYESİNDEN YAZ SPOR KURSLARI 13:53:58 AEDAŞ, Vatandaşları Elektrik Şebekelerine Müdahale Edilmemesi Konusunda Uyardı 11:33:05 SDÜ İle Malezya Selangor Üniversitesi Arasında İşbirliği Protokolü İmzalandı 11:16:15 İKİ RESİM ARASINDAKİ FARK VE TURİZM 10:00:19 Isparta İl Milli Eğitim Müdürlüğü Eğirdir Gülpembe Anaokulu Onarım İşi Yaptıracak

ANILARDA ISPARTA (23.BÖLÜM)

eğirdir haber,akın gazetesi,egirdir haberler,son dakika,ANILARDA ISPARTA (23.BÖLÜM)
Haberin Tarihi: 17.5.2022 10:42:35 - Okunma Sayısı:340 defa okundu.

İlhan Şimşek yazdı...

BÖLÜM-23

ESKİ DEĞİRMENLER

 

Değirmen denilince edebiyatla ilgilenenlerin veya roman okuyucularının aklına Sabahattin Ali’nin “Değirmen” hikayesi gelir. Bu hikayede tek kolunu değirmen çarkına kaptırıp kolsuz kalan değirmenci genç ile ona aşık olan bir kızın hazin dünyası anlatılır.

Yine bu alanda İspanyol Yazar Cervantes’in romanı “Don Kişot” unutulmaz eserler arasında gelir. Hayal dünyasında insan zihnini aşan maceralarıyla okuyucuyu oradan oraya sürükleyen roman, klasik eserlerin başlarında gelir.

Ayrıca Fransız Yazar Alphons Daudet’nin “Değirmenimden Mektuplar” da okunması gereken eserlerden biridir.

Yukarıda görüldüğü gibi yazarların eserlerine konu olan değirmen, kaybolmakta olmasına rağmen Isparta için maddi bir kültür unsurudur. Bu nedenle otantik havasını koruyan değirmenler ilgi ile izlenen kültür mirasımızın kalan tarihi yüzüdür.

Isparta’da harman zamanı tarladan kalkan ekinler, yaz sıcağının alnında emekçi kadınlarımız ve erkeklerimizin çalışmaları ile sap ve tanesinden ayrılırdı. Sapından ayrılan taneler çuvallara doldurulup evlere getirilirdi. Kış yaklaştığında buğdaylar su değirmenlerine götürülür ve orada un haline getirilirdi. Makineleşmenin olmadığı dönemlerde eşeklerle veya at arabalarıyla değirmene giden buğdayların arkasında koşan Ispartalı ayrı bir heyecan yaşardı. Özellikle harman yerinde çoluk çocuk tüm aile başka bir dünyanın insanı imiş gibi acıyı unutur harman yerinin zevkini çıkarırdı. Çocuklar samanların üzerinde oynarken büyükler de sıcak çaylarını yudumlayarak yorgunluklarını atardı. Eve yorgun argın dönenenler, akşam ezanından sonra yatağa düşer sabaha kadar deliksiz uyurdu.

Evlere getirilen buğday çuvalları kış yaklaşırken su değirmenine götürülür ve buğdaylar un haline getirilirdi. Su değirmeni yirmi dört saat hizmet ederdi. Değirmende çalışanların elleri yüzleri bembeyaz olur, çalışanın kim olduğunu bilemezdiniz. Un çuvalları tekrar eşeklerle veya at arabalarıyla evlere getirilir ve evin nem almayan bir yerine konurdu.

Kaybolmaya meydan okuyan su değirmenleri yukardan düşen suların değirmen çarkını döndürmesi ile çalışırdı. Su çarkına bağlı mil, değirmenin içindeki değirmen taşı kolunu çevirirdi. Değirmen taşları üst üste yerleşik iri iki tekerden olup bu tekerler sert kayadandı. Üst tekerin ortasından dökülen buğdaylar iki taş arasında ezilir ve un haline gelirdi. Bunlar, evlere götürülür ve ev ekmeği (yufka) yapılmak üzere zamanını beklerdi.

Su değirmenlerinden başka bir de ev bulguru yapmak için taş el değirmenleri vardı. Hemen hemen her Ispartalının evinde bulunan bu değirmen yine iki küçük sert taştan oluşurdu. Üst taşın ortası buğday tanelerini atmak için delik olur ve el çevrilmesi için çevirme tutanağı yine üst taşta yer alırdı. Daha önce bir güzel yıkanan buğday güneşe serilir ve kurutulurdu. Bunlar tam kurumaya uğramadan toplanır ve Isparta’nın her mahallesinde bulunan dibeklerde (bazı yerlerde soku) “tokmak” denilen sağlam odundan yapılmış tokmakla dövülerek kapçıklarından ayrılırdı.

Kapçıklarından ayrılan buğday taş el değirmeni ile küçük parçalara ayrılarak bulgur haline getirilirdi.

Eskiden Isparta’nın alt kültürünü oluşturan değirmenler bugün anılarda kaldı. Onun yerini sanayileşme ile gelen un fabrikaları aldı. Önceleri yufka ekmek sofralarımızı süslerken bugün un fabrikaları nedeniyle çarşı ekmeği revaçta.

- İlhan ŞİMŞEK

Bu Haberi Paylaş


  • eğirdir,egirdir haber,akın gazetesi
  • eğirdir,egirdir haber,akın gazetesi

Yorum Yap