18 Kasım 2020 Tarihinde, “100. Yılında Büyük Taarruz, Eğirdir Gölü – Afyon Kocatepe Türk'ün Özgürlük Yolu” Kutlamaları Yapılmalıdır

eğirdir haber,akın gazetesi,egirdir haberler,son dakika,18 Kasım 2020 Tarihinde,  “100. Yılında Büyük Taarruz, Eğirdir Gölü – Afyon Kocatepe Türk'ün Özgürlük Yolu”  Kutlamaları Yapılmalıdır
Haberin Tarihi: 6.3.2020 10:09:16 - Okunma Sayısı:3813 defa okundu.

Çetin MEYDAN yazdı...

 18 KASIM 2020 TARİHİNDE,

100. YILINDA BÜYÜK TAARRUZ, EĞİRDİR GÖLÜ – AFYON KOCATEPE

TÜRK'ÜN ÖZGÜRLÜK YOLU”

KUTLAMALARI YAPILMALIDIR

 

Öğr. Gör. Çetin MEYDAN

ISUBÜ Eğirdir Meslek Yüksekokulu

06 Mart 2020

 

06 Mart 1930 tarihinde Mustafa Kemal ATATÜRK’ün Eğirdir ve Isparta'yı ziyaretinin 90. yılını kutladığımız bu günde bölge halkımızın daha önceleri bildiği ama zamanla unuttuğu Eğirdir’in Milli Mücadeledeki Önemine ve bu toprakların kolay vatan olmadığına dair  Recep Bozkurt’un  “Ulusal Kurtuluş Savaşında Eğirdir” kitabına tekrar göz atıp hemşehrilerimize ve kamuoyuna aktarmak gerektiğine inanarak bu yazıyı kaleme aldım.

Eğirdir Gölü'nün Kurtuluş Savaşı’ndaki önemini aşağıda kronolojik olarak anlatılan yaşananlar ışığında gelecek nesillere aktarmak için, “Eğirdir Menzil Hat Komutanlığı“nın kurulduğu 18 Kasım 1921 günü  anısına; 2020 yılında 100. yılını kutlayarak takip eden yıllarda da her yıl 18 Kasım tarihinde Eğirdir Tren İstasyonundan başlayarak teknelerle Kaşıkara’ya, oradan da Şuhut’a tarihi yolculuğu tekrar yaşatmak için, Isparta Valiliği, Eğirdir Kaymakamlığı, Eğirdir Belediye Başkanlığı ve Eğirdir Dağ Komando Okulu ve Eğitim Merkezi Komutanlığı işbirliğindeki törenler ile, bu özgürlük yolunu ülke gündemine taşımamız gerekmektedir.

EĞİRDİR MENZİLİ VE EĞİRDİR BAHRİYESİNİN KURULMASI

Ankara yakınlarında kanlı ve boğaz boğaza savaşlar devam ederken yunan ordusunun bir kolu da Sandıklı üzerinden Isparta’ya yönelmişti. Sandıklı iki kez işgal edilmiş, Keçiborlu tehdit altına girmişti. Isparta ve Eğirdir çalkalanmakta göç hazırlıklarına başlanmıştı.

Ethem kartal o günleri şöyle anlatıyor:

Eğirdir’in düşman eline geçebileceği düşünülerek Eğirdir Kaymakamına “Eğirdir'i Boşaltın” Emri Verilmiş, Kaymakam Sulhi Bey "düşman Eğirdir’e yaklaşmadıkça boşaltmam, ne zaman düşman Miskinler mevkiinde tepelerde görülürse o zaman boşaltırım” diyerek valilik emrine uymaz.

Düşmanın bölgeye gelmesini önlemek için 25 Ağustos 1921 tarihinden itibaren Uşak-Dinar arası 10 adet demiryolu köprüsü tahrip edilir. Dinar Eğirdir Demiryolu Türk Ordusu için önem kazanır. 

(Sayfa -168)

7-8 bin kişilik 4. Yunan tümeni Afyon’dan güneye yönelmiş Yunan uçakları Eğirdir üzerinden uçmaya başlamıştı.

Afyon - Çay arasındaki savaşlara destek için Eğirdir’den yardım istendi. 50 er ve 29 süvari 1. Tabura gönderildi.

Tekalifi Milliye Emirleri çerçevesinde ilçe ve köylerde kurulan komiteler vasıtasıyla Afyon cephesine de ihtiyaç duyulan her türlü malzeme toplanmış, ayrıca Eğirdir’e trenle gelen her çeşit malzeme Altınkum yakınındaki limana taşınmış, kayık ve mavnalarla Höyük Ve Aşağı Kaşıkara’ya gönderilmiş, oradan da insan sırtında taşınarak Sultan dağları aşılarak cepheye ulaştırılıyordu. (Sayfa-169)

SAD TAARRUZ PLANI VE EĞİRDİR

Sakarya Meydan Savaşından sonra Yunanlılar Eskişehir- Afyon Hattına çekilmişlerdi. İngiliz ve Yunanlılar İstanbul Hükümeti’ni de yanlarına alarak bu bölgede “Batı Anadolu Muhtar Hükümeti” kurmayı hedefliyorlardı. Bu TBMM’ye karşı bir hareketti. (S.178)

SAD TAARUZ PLANI çerçevesinde 15 Ekim 1921 Tarihinde Genelkurmay Başkanlığı’nın Batı Cephesi Komutanlığı’na,  buradan da 1. Ordu Komutanlığı’na gönderilen emirde “Akşehir-Eğirdir- Dinar Menzili”nin acilen kurulması, ordu için hayati derecede önem kazanacak olan Eğirdir-Baladız-Dinar Demiryolu Hattı’nın düşman tarafından ele geçirilip tahrip edilme ihtimali karşısında da her türlü önlemler alınmalıdır” denilmektedir.

(Sayfa-179)

İzmir Aydın Demiryolu 1 Kasım 1912'de Eğirdir’e gelebilmişti. (S.183) 

İngilizlere verilen imtiyaz ile bu yol inşası 1856 yılında başlamıştı.

1914 yılından itibaren Fransızlar "Eğirdir Şimendifer İşletme Kumpanyası” ile Eğirdir Gölü üzerinde ulaşım imtiyaz hakkı elde etmiş, 24 saat taşımacılık yapmaktaydılar.

1921 yılı başlarında her gün Eğirdir-Höyük-Kaşıkara, Höyük-Kaşıkara arasında 180-200 tonluk sevkiyat yapılmaktaydı. (S.185)

Eğirdir’e gelen malzemeleri korumak için istasyon civarında onlarca depo yapıldı.

21 Haziran 1921 / 06 Kasım 1922 Arası İzmir-Aydın- Eğirdir Demiryolu Hattı Yönetimi Eğirdir’e taşındı.

İngilizler demiryolunun sağı ve solunda 20 şer km lik içeriye olan alanda maden, orman, arkeolojik alan ve taş ocaklarına el koymuşlardı.

06 Temmuz 1920 den itibaren TBMM Anadolu’daki tüm demiryollarına el koydu. (S.189)

18 Kasım 1921 günü gelen emirle “Eğirdir Menzil Hat Komutanlığı “kuruldu. (S.190)

Bağlı birimler;

Eğirdir Bahriye Müfrezesi

Eğirdir Yakacak Müfrezesi

Eğirdir Menzil Hastanesi

Eğirdir Menzil Hayvan Hastanesi

Eğirdir Temizlik İstasyonu

Eğirdir Mühimmat Deposu

Eğirdir Yiyecek Deposu

Eğirdir Sıhhiye Araçları Deposu

Eğirdir Donatım Yapım Yeri Ve Deposu

Eğirdir Haber Alma Merkezi

 

Büyük Taarruz ve savaş günlerinde bölgedeki insan sayısı 200 bin kişi idi. Höyük-Örkenez arasına dekovil hattı kurulur. Anamur – Silifke’de bulunan Yunan Ve Fransızlara ait raylar sökülerek buraya getirilir. (S.192)

  1. Dünya Savaşında Enver Paşa’nın emriyle 500 kişilik bir vapur getirilmişti. Bu vapur 1. Dünya Savaşı Ve İstiklal Harbi’nde asker, erzak taşımıştı” diyor, Ethem Kartal. (S.202)

Antalya’dan Baladız’a oradan trenle Eğirdir İstasyonu’na ve göl yolu ile cepheye;

21 Uçak,

50 Nakil Aracı,

Yüzlerce Otomobil Parçası,

150 Ton Akaryakıt,

Her Çeşit Tıbbi Malzeme,

Kömür, Demir, Bakır Tel,

32 Bin Takım Elbise,

14 Bin Çadır,

25 Bin Sırt Çantası,

Binlerce Battaniye,

Tıbbi Malzeme,

9 Uçak, Tonlarca yiyecek taşınır. (Sayfa 211)

Eğirdir’e karayolu ile getirilen yiyecek maddeleri, lojistik malzemeler, Eğirdir’den 15 vagonlu 2 katar ile sürekli taşınarak Dinar’a oradan karayolu ile Çal ve Sandıklı bölgesindeki birliklere taşınır. (S.212)

AKŞEHİR-EĞİRDİR MENZİL HATTI

Bu hatta 6 Temmuz 1922 den itibaren günde 500 ton malzeme taşınıyordu.

Bunun için; (S.214)

3 Çift Atlı Araba Kolu 8her Kolda 32 Araba)

6 Ağır Kağnı Kolu ( Her Kolda 50 Kağnı)

5 Deve Kolu ( Her Kolda 90-100 Deve)

10 Merkep Kolu ( Her Kolda 100 Merkep)

5 Hafif At Arabası Kolu ( Her Kolda 35 Araba) Görev Aldı. Akşehir’den Höyük İskelesi’ne Gelen Malzemeler ya Direkt Kaşıkara’ya ya da Eğirdir İstasyondaki Menzil Depolarına ihtiyaca göre götürüldü.

Eğirdir'deki Depolara Gelen Malzemeler;

150 Sandık Yumurta El Bombası,

20 Sandık Tüfekçiyef El Bombası,

70 Sandık Osmanlı Piyade Fişeği,

20 Sandık İngiliz Piyade Fişeği,

730 Atım Çabuk Ateşli Sahra,

400 Atım Alman Sahra,

400 Atım 105 lik Dağ Obüs

1500 Adet Seri Sahra,

749 Adet Seri Dağ (Sayfa -217)

580 Kudretli Dağ,

200 Dağ Obüsü Mermisi,

80 Sandık Alman,

121 Sandık İngiliz,

250 Sandık Mahlier,

400 Sandık Rus,

9 Sandık Fransız,

250 Atımlık 75 Mm Seri Sahra,

240 Atımlık Kudretli Sahra

1100 Atımlık Kurpdağ,

700 Atımlık Rus Dağ,

1650 Atımlık  105 Mm Sahra Obüs,

240 Atımlık Erhart Dağ, 700 Obüs, 300 Avusturya Dağ Mermisi

Tüm bu malzemelerin depolardan sahile ve Kaşıkara’ya taşınmasında tüm Eğirdirliler görev aldı. (Sayfa-218)

EĞİRDİR KAŞIKARA MENZİL HATTI

Bu hatta göl üzerinde (100 ton çekme kapasiteli) Mersin Römorkörü

30’ar Tonluk 4 Duba,

25 Tonluk 6 Motor,

1 Filika Ve ihtiyaç kadar kayık tahsisi 23 Ekim 1921 tarihinde Batı Cephesi Komutanlığı’nca yapıldı. (S.218)

Eğirdir Altınkum Plajında, Gelendost Höyük'te ve Yalvaç Aşağıkaşıkara'da 1200m. uzunluğa yakın iskele yapıldı.

Birinci  Ordu taarruza katılan askerlerin yüzde 20 sinin yaralanacağını hesap ederek 2500-3000 yaralının Şuhut-Kaşıkara-Eğirdir Hattına taşınması ve tedavisi için hastaneler ve bakımevleri kurulması talimatını vermiş.

10 Vagon, Hızırbey Camisi, Can Ada Da Oluşturulan Hastane, Yeşilada'daki büyük evler bunun için hazırlanmıştır. Ayrıca trenle Isparta Ve Burdur’a hastanelere yaralılar taşınmıştır. Bu hattan her gün 6 ton yiyecek, 20 ton cephane taşınmıştır. 

EĞİRDİR’DE BÜYÜK TAARRUZ GÜNLERİ

Antalya-Burdur-Baladız-Eğirdir Hattı İle Akşehir-Höyük-Eğirdir Hattından gelen mühimmatı taşımak için Isparta, Burdur illerinden toplanan kağnı, deve, mekkare, öküz, ve eşeklerden oluşan 111 kollu üç katar daha oluşturuldu. Katarların başında binbaşılar, her 10-12 kol için yüzbaşılar görevlendirildi. (S.225)

18 Ağustos 1922 gününden itibaren günde 968 ton yük taşınır hale geldi. (S.227)

Taşımalar düşmana fark edilmemek için gece yapılıyor, bölgemizde yapılan haberleşmeler casusluğa karşı sansür uygulanıyordu.

Yine bu günlerde göle 70 ton çekiş güçlü bir motor daha indirildi. (Sayfa- 236)

Cepheden yararlılar Eğirdir’e naklediliyor, 500 yataklı hastane dolmuştu. Hızırbey, Yazla Camisi, Kesiktaş’taki mescitler, büyük konaklar yaralı doluydu.

Öneri: Tüm bu yaşananlar ışığında Eğirdir Gölünün Kurtuluş Savaşı’ndaki önemini gelecek nesillere aktarmak için, “Eğirdir Menzil Hat Komutanlığı“ nın kurulduğu 18 Kasım 1921 günü  anısına; 2020 yılında 100. yılını kutlayarak takip eden yıllarda da her yıl 18 kasım tarihinde Eğirdir Tren İstasyonundan başlayarak teknelerle Kaşıkara’ya, oradan da Şuhut’a tarihi yolculuğu tekrar yaşatmak için, Isparta Valiliği, Eğirdir Kaymakamlığı, Eğirdir Belediye Başkanlığı ve Eğirdir Dağ Komando Okulu ve Eğitim Merkezi Komutanlığı işbirliğindeki törenler ile, bu özgürlük yolunu ülke gündemine taşımamız gerekmektedir.

 

Kaynak: Bozkurt, Recep, Ulusal Kurtuluş Savaşında Eğirdir

Bu Haberi Paylaş


  • eğirdir,egirdir haber,akın gazetesi
  • eğirdir,egirdir haber,akın gazetesi
  • eğirdir,egirdir haber,akın gazetesi
  • eğirdir,egirdir haber,akın gazetesi

Yorum Yap