TARHAN, YAPAY ZEKAYA YANIT VERİYOR
DOĞAL ZEKA, YAPAY ZEKAYA KARŞI
Zeki TARHAN – ANKARA
-2-
30 yıl önce (1995) T.C. Tarım ve Köy işleri Bakanlığı / Tarımsal Üretim ve Geliştirme Genel Müdürlüğü ile Fransa Cumhuriyeti Tarım ve Balıkçılık Bakanlığı’nın, Isparta yöresindeki göllerin Hidrolik Denge Analizi ile Ekolojik Etüd Çalışmalarında, bugünlere bakın nasıl bir projektör tutulmuş:
“…DSİ tarafından yaklaşık 15 yıldır geniş sulama alanları geliştirmek amacıyla 8 gölde çalışmalar yürütülmektedir. Bu çalışmalar şunlardır:
- Eğirdir,Beyşehir,Karataş ve Işıklı göllerinin kıyılarında pompa istasyonları
- Eber gölünün aşağısındaki alanlar için cazibeyle su alımı; Bu, Akşehir gölüne olan tüm akıntıyı hemen hemen durdurmuştur.
- Karataşve Işıklı göllerinin bir kısmının tarıma açık alan (toprak doldurulması) haline getirilmesi.
Bu çalışmaların etkisi felaket olmuştur: Tarım arazisi haline getirme çalışmaları, doğrudan geniş su alanlarını yok etmekte ve aşırı su kayıpları göllerde kaçınılmaz olarak yıllık seviye değişmelerine ve alanda sürekli azalmalara neden olmaktadır. On binlerce hektar her yıl direne edilir, çünkü bu göllerin çoğu sığdır. Bazılarının alanları, o derece azalmıştır ki göller hemen hemen kaybolmuştur.”
***
“…Eğer, Beyşehir gölünün su seviyesinin 4 metreye düşmesinin planlandığı DSİ projesinin durdurulması için hiçbir şey yapılmazsa, ne yazık ki bu gerçekleşebilir. Türkiye’ deki en büyük doğal gölün su ekosisteminin (çevre) bu tür bir değişikliği, dönüşü olmayan felaket olabilir.”
***
“…Eğirdir gölünden alınan su miktarları, yılda 100 milyon m3’ ü geçerse, göl su seviyesinde otomatik olarak bir düşüş olmaktadır. Su seviye değişmeleri üzerine, birçok simülasyonlar gerçekleştirilmiştir. Bu simülasyonlara göre; Eğirdir gölü su seviyesindeki düşmelerden sonra eski halini çok yavaş almaktadır ve eğer su alımları, daha sıkı organize edilmezse, eğer sulama alanlarını genişletmek için yapılan şimdiki projeler, bütün bu su toplama alanına uygulanacak bir genel yönetim projesi içinde tekrar gözden geçirilmezse, GELECEK YILLARDA GÖL TAMAMEN KURUYACAKTIR!!! Göl; yeni sulama projelerini beslemek için, sulama kapasitesini kısmen kaybedecektir.”
***
YAPAY ZEKAYA GELİRSEK
3- 4 çeşit Yapay Zeka türü var teknik olarak: Derin öğrenme, Makine öğrenmesi, hepsinin karışımı olan mevcut yapay zeka modelleri… Artıları var, eksileri var. “Eğirdir Gölü’ nün 20 yıl sonra durumu ne olur?” sorusu… Bu sorunun hangi yapay zekaya sorulduğu önemli. Ve hangi arşivleri ve hangi bilimsel makaleleri kullandığı önemli. Gölün tarihi ile ilgili yayınları ve bilimsel araştırmaları kullanıp kullanmadığı önemli. Şimdi, bazı yapay zekaların zaafı var.Bunu bir fıkra ile bağlarsak; Bir yöneticinin dalkavuğu varmış. Konu yemek olunca, bir gün patlıcanı övermiş, bir müddet sonra kabağı övmeye başlayınca sormuşlar; “Bu ne iş, önce patlıcanı övüyordun, şimdi de kabağı övüyorsun. O da; “Ben patlıcanın değil yöneticinin dalkavuğuyum” demiş.