AKADEMİSYEN CEREN UÇAN'DAN GÖLLER YÖRESİ'Nİ YAKINDA İLGİLENDİREN
ÇOK ÖNEMLİ TARİHİ BELGEDEN KISA BİR ÖZET...
"HER ŞEY 2 KASIM 1912’DE BAŞLADI
İngiliz sermayeli Smyrna–Aidin Railway Company / İzmir–Aydın Demiryolu Şirketi, 2 Kasım 1912 tarihinde Osmanlı Nafia Nezareti’ne yeni bir demiryolu imtiyazı için resmî başvuruda bulundu.
Başvuru oldukça açık bir projeyi tarif ediyordu:
Eğirdir kasabasından yaklaşık 20 kilometre uzakta, Eğirdir Gölü’nün doğu kıyısından başlayacak ve Beyşehir Gölü kıyısında sona erecek yaklaşık 80 kilometrelik yeni bir demiryolu..."
.....
İngiliz şirketinin amacı tesadüf değildi.
İzmir–Aydın Demiryolu, İngiliz sermayesinin Anadolu’daki en önemli ulaştırma yatırımlarından biriydi. Tarım ürünleri ve madenlerin Anadolu içlerinden İzmir Limanı’na taşınması şirketin temel ekonomik faaliyetlerinden birini oluşturuyordu..."
.....
(İNGİLİZLERİN 1912 YILINDA EĞİRDİR'E ULAŞTIKTAN SONRA ANADOLU'DAN HİNDİSTAN'A KADAR DEVAM ETMEYİ DÜŞÜNDÜKLERİ VE BİZİM DE YILLARDIR YAZMAYA ÇALIŞTIĞIMIZ EMPERYAL DEMİR YOLU PLANI-PROJESI İŞTE BUYDU):
"İngilizler mevcut demiryoluyla Eğirdir’e gelecekti. Eğirdir Gölü’nün bir bölümü buharlı gemiyle geçilecekti. Gölün doğu kıyısında yolcular ve yükler (Gelendost ile Beyşehir Gölü arasında yapılacak olan yaklaşık 80 km.) yeni demiryoluna aktarılacaktı..."
.......
(1914’e gelindiğinde proje yöremizde bambaşka bir boyuta ulaştı ve İngilizlerle Almanlar arasında tam bir "Demiryollar Savaşı" ile birlikte Beyşehir ve Eğirdir arasında iki büyük ekonomik sistemin acımasız rekabeti başlıyordu:
Batıda İzmir ve İngiliz sermayesi.
Doğuda;
Beyşehir → Çumra → Konya Almanya sermayesi)
....
"SONRA İTALYA ÇIKTI
Tam İngiliz–Osmanlı pazarlığı devam ederken 5 Eylül 1913’te İtalya devreye girdi.
İtalyan tarafı:
Antalya → Burdur
yönünde yeni bir demiryolu projesi için girişimde bulundu.
Bu hat gerçekleşirse Antalya Limanı, Göller Yöresi’nin dış ticaret kapılarından biri olabilirdi.
Böylece Göller Yöresi ve çevresinde üç büyük sistem oluşmaya başladı:
1912’de başlayan yerel görünümlü demiryolu projesi birkaç yıl içerisinde Avrupa devletleri arasındaki büyük ekonomik nüfuz mücadelesinin parçasına dönüşmüştü.
PEKİ NEDEN YAPILMADI?
Bu projenin:
“Osmanlı Devleti reddetti, o nedenle gerçekleşmedi”
şeklinde açıklanması doğru değildir..."
....
(Çünkü;28 Haziran 1914 tarihinden itibaren Avrupa tarihinin akışı değişiyor
BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI başlıyordu.
Ceren Uçan,yöremizi yakından ilgilendiren çok önemli ve değerli bir çalışma yapmış.Gönülden kutluyor,yararlandığı ve dayandığı eserleri de sunuyorum)
"KAYNAKÇA
Birincil kaynaklar
British Library / India Office Records, L/PS/11/39, P 4736/1912 — Smyrna–Aidin Railway Company’nin 2 Kasım 1912 tarihli imtiyaz başvurusu. Belgenin içeriği Ceren Uçan tarafından yayımlanmıştır.
British Library / India Office Records, IOR/L/PS/10/415/2, File 4044/1913 Pt 2, “Baghad Railway: negotiations with Germany” — İngiliz–Alman demiryolu anlaşma taslakları; Beyşehir Gölü seyrüseferi, Munafer kavşağı ve Beyşehir çevresi hatları.
Bell, Gertrude, Diary, 6 May 1907, Gertrude Bell Archive, GB/2/10/3/6 — Çukurkent–Yenice–Munafer–Eflatunpınar güzergâhı.
Akademik çalışmalar
Uçan, Ceren, “Fighting for Financial Influence in Ottoman Lands on the Eve of World War I: Smyrna-Aidin Railway Negotiations”, Belgi Dergisi, 26, 2023, s. 261–272, DOI: 10.33431/belgi.1275078.
McLean, D., “British Finance and Foreign Policy in Turkey: The Smyrna-Aidin Railway Settlement 1913–14”, The Historical Journal, 19/2, 1976, s. 521–530.
Muşmal, Hüseyin, “Beyşehir Regülâtörü (Taş Köprü)”, Journal of History School / Tarih Okulu Dergisi, 8/XXI, 2015, s. 357–373."