GÜLÜN BAŞKENTİNDEN BİLİM ÜSSÜNE
Aya Yorgi’den Endemik Bitki Merkezine
Dünyanın gül şehri olarak tanıdığı, Göller Bölgesi’nin kalbi Isparta’da, Sayın Başkan Şükrü Başdeğirmen geçmişin izlerini günümüzün anlayışıyla buluşturan özel bir dönüşüme öncülük etmektedir. Restorasyon çalışmaları titizlikle sürdürülen tarihî Aya Yorgi Kilisesi, artık yalnızca geçmişin uyuya kalmış bir tanığı değil; Isparta’nın köklü koku mirasını geleceğe taşıyacak bilimsel araştırmaların, koku ticaretinin yeniden elle tutulur hale dönüşmesi ve de kültürel çalışmaların merkezlerinden biri olmaya hazırlanmaktadır.
Tarih, yalnızca binaların, savaşların ve geçmişte yaşanan büyük hadiselerin anlatımından ibaret değildir. Aynı zamanda şehirlerin düşünce yapılarını oluşturan kültürel mirasın, unutulmuş değerlerin, ortak yaşam izlerinin gelecek nesillere taşınması demek değil midir?
Isparta sokaklarında zamanla gözlerden uzak kalmış pek çok tarihî eserin yeniden gün yüzüne çıkarılması, Isparta’mıza kazandırılması Belediye Başkanı Sayın Şükrü Başdeğirmen döneminde önemli bir hızlanma kazanmıştır.
Bugün Isparta, sahip olduğu köklü koku kültürü, gül ve aromatik (hoş kokulu) çoklu bitki zenginliğiyle yalnızca Türkiye’nin değil, dünyanın da dikkatini çeken bir koku üretim merkezi ve ticareti olma yolunda emin adımlarla ilerlediğini gözlemlemekteyiz.
Isparta, kokusunu ve ruhunu asırlar boyunca bu toprakların nefesinden, insanının emeğinden alarak varlığını sürdürmüştür. Şehrimiz, yüzyıllar boyunca koku, kiraz ve kiraz çiçeği bayramlarıyla zenginleşen köklü bir kültürel mirasa ev sahipliği yapmıştır. Isparta’da geçmişte koku bayramlarının düzenlendiği gerçeğini ise, Selanik’te yaşayan Ispartalı yazar Stavros P. Kaplanoğlu ile birlikte gün yüzüne çıkarmanın ve kamuoyuna duyurmanın mutluluğunu yaşamaktayız.
Dünyanın gül ile tanıdığı, Göller Bölgesi’nin kalbi Isparta ve saygıdeğer Belediye Başkanı Başdeğirmen geçmişin izlerini bugünün görüntüsüyle buluşturan çok özel bir dönüşüme imza atıyor. Restorasyon çalışmaları titizlikle yürütülen tarihi Aya Yorgi Kilisesi, artık sadece geçmişin tarihini değil; şehrin mis kokulu geleceğine yön veren yepyeni bir bilim, araştırma yuvasına dönüşüyor.
Bu anlamlı hizmetin arka planında ise şehrin hafızasını ayağa kaldıran çok kıymetli bir emek yatıyor. Yıllardır bu toprakların kültürel mirasını ilmek ilmek işleyen Öğretmen-Yazar Bayram Aygün olarak Selanik’te yaşayan kıymetli Ispartalı Yazar Stavros P. Kaplanoğlu ile birlikte ortak araştırmalarımız, bu tarihi mirasların yeniden hayat bulmasında büyük bir ilham kaynağı oldu.
Araştırmalarını yazılarımızı dikkate alan Isparta Belediye Başkanı Şükrü Başdeğirmen, şehri bir koku merkezi, araştırma, üretim üssü haline getirme çalışmalarıyla tarihi yapılara sahip çıktı. Başkan Başdeğirmen’in bu çabası, bugün tüm kesimler tarafından takdirle karşılanıyor.
Hatırlanacağı üzere; Turan Mahallesi’nde 1750’li yıllarda yapılan ve uzun yıllar atıl durumda kalan tarihi Aya Baniye Kilisesi, Başkan Başdeğirmen’in öncülüğünde restore edilerek "MİSPARTA Koku Müzesi ve Atölyesi" olarak şehre kazandırılmıştı geçen yıl.. Yerli-yabancı turistlerin gözdesi haline gelmişti.
Şimdi ise bu eşsiz projenin ikinci halkası olarak, 1760’lı yıllarda yapılan, yine Doğancı Mahallesi’nde uzun yıllardır atıl duran Aya Yorgi Kilisesi ayağa kaldırılıyor. Aya Baniye ile yaklaşık 10 yıl arayla yapılan bu iki kardeş kilise, birbirini tamamlayan muazzam bir ortak hizmet bileşenin merkezleri oluyor.
Yüklenici firma yetkilisi Felat Kızılkan ve ekibinin, dış cephesinden taş ocaklarından getirilen ham kaya bloklarına kadar %99 oranında orijinalliğini koruyarak yürüttüğü bu restorasyon, adeta ince nakış gibi işleniyor. Ellerinize sağlık! Aya Yorgi Kilisesi; tamamlandığında MİSPARTA Koku Müzesi ile bütünleşmiş bir şekilde çalışacak. Bir "Endemik Bitkiler ve Koku Araştırma Merkezi ile Kütüphanesi" olarak hizmet verecektir.
Sayın Başdeğirmen’ in dillendirmelerine göre: 807 çeşit endemik bitkiye sahip olan Isparta’mız için bu merkez, koku üreticilerine, Isparta’mızda koku ticareti yapan sektöre önayak olacak nitelikte.
Özellikle yakın mesafesinde yer aldığı Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi (ISUBÜ) Teknik Bilimler Fakültesi öğrencileri ve koku araştırmacıları için bu yapı adeta biçilmez bir kaftan. Genç beyinlerin laboratuvar tüplerinde hayat bulacak çalışmalar, Isparta dağlarında yetişen eşsiz çiçeklerin yağlarını ve esanslarını dünya pazarlarıyla buluşturacak. Üniversite öğrencilerinin hem bölümleriyle ilgili pratik yapabileceği hem de ders çalışıp vakit geçirebileceği canlı bir yaşam alanı doğuyor.
Aya Yorgi, artık sadece geçmişin hikâyelerini fısıldamayacak; gülün ve endemik bitkilerin eşsiz aroma (hoş kokulu) atik sırlarını bu topraklardan tüm dünyaya yayacak. Koku ticareti yapacak müteşebbisler için bir başvuru merkezi olacak olan bu tesis vesilesiyle, koku çeşitleri, güzel esanslar dünyaya güzel Isparta kokuları olarak yayılacak.
Koku üreticileri ve ticaretini yapanlar evlerine daha sağlıklı ekmek götürecekler. Barışın, ticaretin, insan sağlığının anlamı burada bir kez daha tescillenecektir.
Tarihine sahip çıkan, geçmişin hatırasını geleceğin bilim insanlarıyla buluşturan ve Isparta’yı dünyanın koku merkezlerinden biri haline getiren Belediye Başkanı Sayın Şükrü Başdeğirmen’e; yazılarımızı dikkatle okuyan ve bu vizyonu hayata geçiren Sayın Başkan’a bir Öğretmen-Yazar olarak bir kez daha şükranlarımı sunarım.
Isparta’mızın kıymetli insanlarına; köklerimizden aldığımız ilham, medeniyetimizin gül kokulu manevi mirası, Hz. Muhammed’e duyduğumuz sevgiyle şekillenen yarınlara olan inancımız tamdır. Tarihin rehberliğinde, Büyük Atatürk’ün kurduğu Cumhuriyet’in temel değerleri doğrultusunda, bilimin aydınlığında yürüyen Sayın Şükrü Başdeğirmen’in, şehrimize daha nice güzel, kalıcı, hayırlı hizmetler kazandırmasını temenni ediyor; Isparta’mızın huzurlu, müreffeh, aydınlık geleceği için dua ediyorum.
Araştırma: Bayram AYGÜN - 2026, Isparta