Eğirdir Nis Ada’nın Gizemli Tarihi

eğirdir haber,akın gazetesi,egirdir haberler,son dakika,Eğirdir Nis Ada’nın Gizemli Tarihi
Haberin Tarihi: 16.11.2026 11:55:33 - Okunma Sayısı:109 defa okundu.

Araştırma: Bayram AYGÜN

EĞİRDİR NİS ADA’NIN GİZEMLİ TARİHİ

Nis Ada’dan Miryokefalon’un Gölgesine

Eğirdir’in parlayan incisi olan, geçmişte Rum sakinleri tarafından "Can Ada" (Ruhun Adası) olarak anılan ve yanı başındaki, bugün Yeşilada adıyla bildiğimiz Nis Ada ile birlikte gölün suları arasında yükselen güzel görünümlü yer, adeta saklı bir tarihi ı andırmaktadır.

Eğirdir ilçesine bağlı bu küçük ada, zamanla Türk toprak sahibi İlanoğlu’nun (Yılanlıoğlu) mülkiyetine geçmiş. Ardından 1908’den 1923 yılına kadar adanın son rahibi Papazı Nis Ada Papa-Gregoris’in ellerinde şekillenmiştir.

Aradan geçen yüzyılların ardından, yaklaşık yirmi yıl önce yapılan düzenlemelerle ada yarımadaya görünümüne kavuşmuş; tarih ile coğrafya bir kez daha birbirine dokunmuştur.

Yüzyıllar boyunca sadece bir barınak değil, aynı zamanda çok katmanlı bir kültürel hatıranın taşıyıcısı olan bu adada, başpiskoposluk kayıtlarına göre yaklaşık 125 aile ve 600-800 civarında bir nüfus barınmaktaydı. Rum aileler çoğunluktaydı. Dört tane Ermeni ailesinin yanı sıra otuz kadar da Müslüman Yörük-Türkmen ailesiyaşamaktaydı

Ada halkının günlük yaşamı ve gelenekleri, en az coğrafyası kadar ilgi çekici ayrıntılar barındırmaktadır. Nüfusun başlangıçta seyrek olması nedeniyle akraba evlilikleri önemli bir sorun hâline gelmiş. Ada sakinleri ise toplumsal dengeyi korumak adına oldukça dikkat çekici yöntemler geliştirmiştir. Az sayıdaki aile, evliliklerin sağlıklı bir şekilde sürdürülebilmesi için sağdıçlık kurumunu belirli aileler aracılığıyla düzenleyerek toplumsal ilişkileri kontrollü biçimde yönlendirir. Akraba evliliklerinin doğurabileceği sakıncaların farkına varan ada Rum yönetimi de zamanla çeşitli uygulamaları hayata geçirmiştir. Bu tedbirler sayesinde Nidada' da akraba evlilikleri yaklaşık üç yüz yıl boyunca büyük ölçüde önlenebilmiştir.

 

Ayrıca her yıl 15 Ağustos'ta Akpınar'da (Pınar Pazarı), iğneden ipliğe her türlü ürünün satıldığı büyük bir panayır kurulurdu. Bu pazar, ilk dönemlerde Adanis'te düzenlenirken daha sonra bugünkü yerine taşınmıştır. Pınar Pazarı yalnızca bir ticaret merkezi değil, aynı zamanda adanın sosyal hayatını şekillendiren önemli bir buluşma noktasıydı. Pınar Pazarı'nın tüm organizasyonu Rum cemaatinin yönetimindeydi. 1616 Bununla birlikte, adadaki Müslümanlarla ilişkilerin güçlendirilmesi, ortak idarenin sağlanması için Eğirdir'in saygın Müslüman ailelerinden iki ila dört kişilik temsilci üyeler de yönetimde görev alırdı.

Eğirdir Nis Ada sakinlerinin evlerinde, uzun kış gecelerinde kuşaktan kuşağa aktardıkları en değerli miras yalnızca adanın sosyal hayatına dair hatıralar değildir. Aynı zamanda 17 Eylül 1176 tarihine ve bölgenin derin tarihî hafızasına uzanan köklü anlatılar de bu anlatıların önemli bir bölümünü oluşturmaktadır.

1834 yılında "Küçük Asya'daki Keşifler" adlı eserini kaleme alan İngiliz gezgin Francis Jago Arundell, adayı ziyaret edip on gün boyunca konuk olduğunda, ada sakinlerinin atalarından dinleyip aktardığı bu olağanüstü hatıraları ilk ağızdan kaydetmiştir. Eğirdir Nis adalıların gece sohbetlerinde anlattıklarına göre, 17 Eylül 1176’daki Miryokefalon savaşları ağırlıklı olarak Pisidia (Isparta) bölgesinde olduğudur. Ama bu tarihin savaş tarihi olmadığı Gelendost Canlar bölgesine yakın Akmescit bölgesinde Haçlı ordusu (Bizans) ile Konya Selçuklu sultanlığı arasında olan savaşın bittiği, Bizans ordusu yenikliği kabul ettiği tarih olduğudur.

Oysa Miryokefalon savaşı bir 61 parçalı savaşlar topluluğunun adı olduğu gezgin Arundel’ e anlatılır. Çünkü ada Nis’e savaşlardan sonra çok sayıda yenik Haçlı savaşçıları sığınmışlar birçok başlarından geçenleri Ada Rum halkına anlatmış olmalarıdır.

1834 yılında "Küçük Asya'daki Keşifler" adlı eserini kaleme alan İngiliz gezgin Francis Jago Arundell, adayı ziyaret edip on gün boyunca konuk olduğunda, ada sakinlerinin atalarından dinleyip aktardığı bu olağanüstü hatıraları ilk ağızdan kaydetmiştir.

Miryokefalon savaşlarının tek bir savaş olmadığı, Haçlı ordularınınkomutanları her bir yaptıkları yerde Miryo (Mir yeri, haçlı komutanın savaşı yönettiği karargâhına kale yani zor ulaşılan komutanın mekânı anlamında MİRYO denildiğini yine Nisada Rumlarına anlatılan bilgilerden olduğu gezgin Arunden kitabında yer vermiştir. Miryo kelimesinin bildiğimiz kale değil SAĞLAM KARARGÂH, Komutan yeri olarak anlaşılmasını yine Arundel vurgulamıştır.

Nis adalıların gece sohbetlerinde anlattıklarına göre; 1176’daki büyük olaylar tek günlük bir çatışmadan ibaret değildir. Batı Anadolu’nun geniş coğrafyasında Eskişehir, Denizli, Konya Seydişehir ve Gelendost Canlar Çukuru dâhil Yalvaç, Çay, Kırkbaşlar Şehitler Dağı gibi bölgelerde geceli gündüzlü altı ay süren, 61 parçalı devasa bir mücadele sürecidir. Efsaneye ve sözlü hafızaya göre, bu savaş sürecinde Bizans komutan ve askerlerinin bir kısmı kayıklarla Eğirdir Nis Adası’na gelerek burada bir iki mevsim kalmış, ardından İstanbul’a dönmüştür.

Özellikle Bolvadin, Çay, Uluborlu Kanlık dere, Yenice Çukur çayır ve Gelendost Bağılı Şehitler Ovası gibi yer adlarıyla somutlaştırılan rota ve nihayetinde Akmescit bölgesindeki 14 maddelik anlaşma vurgusu, yerel tarihe kazandırılmış çok kıymetli birer tescil niteliğinde.

Yörük-Türkmen kuvvetlerinin üstün mücadeleleri karşısında hırpalanan Haçlı-Bizans ordusunun Bolvadin, Çay, Uluborlu Kanlık dere, Yenice Çukur çayır ve Gelendost Bağıllı Şehitler Ovası’ndaki çatışmaların ardından pes ettiği, nihayetinde Konya Selçuklu Sultanı II. Kılıçaslan’ın temsilcisi ile Gelendost Akmescit bölgesinde 14 maddelik Miryokefalon Anlaşması’nın yapıldığı anlatılır.

Bugün coğrafi ve tarihi gerçeğin izini sürerken, Nis Adası’nın göl içinde yankılanan bu sesler, tarihin sadece kuru bir kronolojiden ibaret olmadığını; mekânın, coğrafyanın, insan hatırasının geçmişi nasıl canlı tuttuğunu bizlere en saf haliyleanlatıyor.

-Araştırma: Bayram AYGÜN - 2026, Isparta

 

 

Bu Haberi Paylaş



Yorum Yap