EĞİRDİR GÖLÜ' NDE SU ÜRÜNLERİ DENGESİ SAĞLANABİLECEK Mİ?
Zeki TARHAN - ANKARA
BÖLÜM : 13
EĞİRDİR GÖLÜ EKOLOJİSİ / ÖTROFİKASYON VE RESTORASYONU
Eğirdir Gölü havzasındaki 81 Yerleşim Birimindeki insan faaliyetleri sonucu artan besin tuzları (=Azot ve Fosfor), birinci sınıf içme suyu rezervuarı olan EĞİRDİR GÖLÜ' nü ötrofikleştirdiği, Gölde yapılan birçok bilimsel araştırmanın ortaya koyduğu bilimsel bulgulardır. Gerek DOĞAL DENGE ve gerekse SU ÜRÜNLERİ DENGESİ' ni kaybeden Eğirdir Gölü' nün yeniden EKOLOJİK DENGESİ' ne kavuşturulması ve "SÜRDÜRÜLEBİLİR BİR KALKINMANIN ÜLKEMİZDEKİ BAŞ AKTÖRÜ" olması için, vakit geçirilmeden masaya yatırılması kaçınılmaz hale gelmiştir!!!
*
EĞİRDİR GÖLÜ; çok fonksiyonlu bir Göl' dür. Doğal yaşam habitatı yanında, geniş bir rekreasyon alanına sahip oluşu, su sporları ve turizm aktiviteleri için bir cazibe merkezi olma potansiyelini içinde barındırıyor olması, tarihsel süreçte, ( 1 ) numaralı temiz içme suyu rezervuarı olarak LİMNOLOJİ ve EKOLOJİ literatürüne geçmesiyle övündüğümüz "DÜNYA İNCİSİ" Gölümüzü kaybetmek istemiyoruz!!!
Eğirdir Gölü' nün Ekolojik yapısının değiştirilmesinde; yoğun tarım ve sanayi tesislerinin "ATIK SULARI" nın, evsel atık suların alıcı ortam olarak Göle deşarjı, Soğuk zincir' in amonyak deşarjında, besin tuzlarının (=Azot ve Fosfor) aşırı bir şekilde Göl' de artmış olması, EĞİRDİR GÖLÜ' nün biyolojik ve ekolojik yapısında ve Göl dinamiğinde büyük bir bozulmaya yol açmış ve ana etken olarak görülmüştür.
*
EGEMEN TÜR; CANAVAR BALIK AVCI SUDAK!!!
Düşük besin tuzu yoğunluklarında; avcı tatlısu Levreği (=SUDAK), balık topluluğunda egemen bir türdür. Ötrofikasyonla eşzamanlı olarak, planktivor balık biyokütlelerinde de artış görülür ve ÇAPAK BALIĞI gibi sazangillerin baskın olduğu bir duruma geçilir...
ÇAPAK BALIĞI ve SAZAN gibi bentivor balıklar, yiyecek ararken dip çamurunu suya karıştırır; bu durum askıdaki sediman ve besin tuzu yoğunluğunu önemli ölçüde artırabilir. ÇAPAK balıkları, genellikle bitkilerin olmadığı Ötrofik göllerde bol miktarda bulunurken, bitki açısından zengin göllerde hiç bulunmaz, yada çok az görülürler. Bitkiler; zooplanktivor balıklar yerine avcı (=piskivor) balıkların artmasını sağlar. TATLISU LEVREĞİ; berrak suda ve bitkilerin üzerinde yaşayan omurgasızlarla beslenir. Aksine, Kızılgöz balığı da bulanık suda zooplanktonla beslenir. Işığın olmaması, bentik alglerin büyümelerini ve suiçi bitkilerinin ortaya çıkmasını engelleyerek, sedimanın tutma kapasitesi düşük kalır. Besin tuzu yoğunluğu ne kadar düşükse, berrak su durumu olasılığı o kadar yüksektir.
*
TATLISU LEVREĞİNİN AVLANABİLİR BÜYÜKLÜĞE GELEBİLMESİ,
SAZANGİLLERİN ORTADAN KALDIRILMASI SAYESİNDE İYİLEŞMEKTEDİR.
Atık suların etkisi altında bulunan Göller, yüksek oksijen tüketimi, yada periyodik olarak yüksek seyreden pH değeri; balıkların ölümüne veya az üremesine yolaçabileceği için, yapay bir berraklık gösterebilir. Tatlısu Levreğinin avlanabilir büyüklüğe gelebilmesi, Sazangillerin ortadan kaldırılması sayesinde iyileşmektedir. Yumurtadan yeni çıkan SAZAN, KIZILGÖZ ve ÇAPAK balığı gibi planktivor - bentivor balıklar kontrol edilmektedir.
*
Çok sayıda biyolojik restorasyon yöntemi geliştirilmiştir. Bu yöntemlerin; birincil göl içi yöntemler olarak bilinen geleneksel fiziko-kimyasal yöntemlerin yerini alma potansiyeli çok büyüktür. Sığ göllerde biyolojik yöntemler kısa vadede olumlu sonuçlar vermiştir. Sıcak iklim dolayısıyla, SİYANOBAKTER baskınlığı da daha fazladır.